Het diaconaat: te weinig gekend

het ontstaan - hoe wordt men diaken - een wissel op de toekomst - diaken Dirk Vergote - diaken Curd Fieux - diaken-in-opleiding Dirk Deceuninck

terug naar overzicht rubriek "Even voorstellen"

Wij waren te gast bij diaken Dirk Vergote, samen met diaken Curd Fieux en diaken in opleiding Dirk Deceuninck. Alle drie actief binnen onze federatie en daardoor uiteraard op onze Sint-Pius X-parochie. Het werd een gezellige maar vooral zeer interessante babbel over de waarde en betekenis van het diaconaat binnen de katholieke kerk en concreet op onze parochie. Op deze pagina krijg je het relaas van het gesprek. Verrijkend!

Het ontstaan

De oorsprong van het diaconaat is terug te vinden in de Handelingen der Apostelen. De Apostelen voelden zich teveel in beslag genomen door de geloofsverkondiging en vonden te weinig tijd “om materiële en geestelijke bijstand van armen, weduwen en zwakken”. Zeven mannen werden bij handoplegging uitgezonden voor hun specifieke diaconie-taak: bijstand verlenen, een stukje liturgische opdracht en het beheer van “het armengeld”. Twee bekende vroege diakens, ook martelaren, waren de heiligen Laurentius en de nog meer gekende Stefanus. Vanaf de 10de eeuw verwaterde de werking van het diaconaat, door de benadrukking van het priesterschap. Het werd afgeschaft. Eerst tijdens het tweede Vaticaanse Concilie (1963-1966) onder Paus Johannes XIII werd het permanent diaconaat terug ingesteld. Het woord permanent slaat daarbij op het feit dat het geen fase is binnen de voorbereiding naar het priesterschap, maar een wijding die men voor het leven heeft ontvangen. De katholieke kerk kent drie vormen van gewijde ambtsdragers: de bisschoppen, de priesters en de diakens.

Hoe wordt men diaken?

De opleiding tot diaken kent 4 stappen: de aanvraag tot opleiding, met vooropleiding, de aanvaarding na 1 jaar, de kleine wijding na twee jaar en de uiteindelijke wijding in de loop van het derde jaar. Na een aanvraag op het bisdom volgt een reeks van zes vormingsavonden waarna door een aanvaardingscommissie al of niet het fiat wordt gegeven. Na de aanvaarding komt de zware brok, elke zaterdagmorgen gedurende vier jaar in Brugge de theologische academie volgen, waar het serieuze vormingswerk wordt aangepakt: theologie, filosofie, exegese… Maandelijks is er een “ten huize van”, een samenkomst van diakens in opleiding waar meer aan praktische vorming wordt gedaan. Ook de echtgenotes worden in de opgang naar het diaconaat betrokken. Sommigen volgen ook de theologische academie, allen volgen de “ten huize van”. Dit is eigenlijk “een must” in de opleiding, omdat uiteindelijk het hele gezin participeert aan het diaconaat. Het engagement grijpt immers diep het gezinsleven aan. Het moet “teamwork” kunnen zijn. Gedurende de opleiding is er ook een stagebegeleider voorzien, die de toekomstige diaken en zijn gezin van dichtbij opvolgt.

Een wissel op de toekomst

Een diaken wordt na zijn wijding, benoemd door de bisschop. Dit kan full-time zijn of naast zijn beroepsleven in een meer beperkte opdracht. Het moet echter duidelijk zijn, dat een diaken binnen een parochiaal team een volwaardige wijdingsfunctie heeft naast de parochiale priesters. Heel wat diakens zijn vooral actief op het dubbele sacramentele vlak van het doopsel en het huwelijk. Met het afnemend aantal priesterroepingen wordt de opdracht van de diaken ook veelvuldiger. Samen met de priesters en de geëngageerde leken vormen de diakens een wissel op de toekomst van een eigentijdse kerk. Binnen de Sint-Michielsbeweging, waarmee onze parochie echt federatief maar ook inhoudelijk verbonden is, is de oogst groot. Vanuit de Sint-Michielsbeweging zijn reeds vier gewijde diakens gekomen en vijf zijn in opleiding. Het gebed, dat wij na elke zondagseucharistie bidden voor werkers bij de oogst, valt dus zeker niet in dorre grond. Volgende week stellen wij onze federatie- en parochiale diakens voor, in hun persoonlijk en parochiaal werk. Het wordt een uiterst boeiende confrontatie.

Diaken Dirk Vergote

Dirk is met zijn 55 jaar, de meest ervarene. Niet alledaags voor een diaken, is hij beroepshalve arts-psychiater. Geworteld in het leven dus. Gehuwd met Kris Tant, twee dochters en twee kleinzonen. Samenvattend: echtgenoot, vader, opa, arts en… diaken. Een hele levensmand vol engagement. Als arts is Dirk tewerkgesteld in het forenzisch netwerk West-Vlaanderen van de Vlaamse Gemeenschap en bezit hij een eigen privé-praktijk. Ook binnen Kompas is hij actief.
Dirk is Heulenaar van afkomst. Doorworstelde zoekend zijn vormingsjaren en zijn universiteitsstudies en in dit spirituele zoeken ontmoette hij Broeder Gheysen van de Broeders van Dale, die permanent diaken was. Die ontmoeting uit de beginjaren tachtig, zal Dirk blijvend tekenen. Kris en Dirk werden actief in hun parochie maar zochten nog verdere verdieping. En toen… kwam de Sint-Michielsbeweging. Wij schrijven 1995. Via, via, even binnenlopen in de Sint-Michielskerk op zaterdagavond en er religieuze verankering krijgen. Deel worden van de fraterniteit en tot diaken geroepen worden. Ogenschijnlijk een naadloze evolutie. In feite een voortdurende persoonlijke zoektocht, een identisch hunkeren naar, een geëngageerd spoor voor jezelf trekken.
Dirk startte de opleiding voor diaken en alhoewel hij kon terugvallen op een universitaire vorming die meer dan degelijk en veelzijdig was, wenste hij het hele vormingsproces mee te maken met de groep. “Een diakenvorming is meer dan studie, het is een spiritueel proces dat men doormaakt, een reis naar jezelf en vooral naar Hem”. ‘Persoonlijk’ moet je hier duidelijk lezen als ‘in gezinsverband’, want zonder religieuze, morele en logistieke steun van de partner is deze spirituele tocht een bijna onmogelijke opdracht binnen een huwelijk. Echtgenote Kris is ten andere zelf heel actief in de Doopselpastoraal op de Sint-Elooisparochie.
Na de diakenwijding hoopten Dirk en Kris op een engagement binnen de Sint-Michielsbeweging. Gods wegen en dus ook die van de bisschop zijn echter ondoorgrondelijk en het werd…pastorale inzet op de Sint-Elooisparochie. Maar zie, hoe alles evolueert. Na twee jaar werd de Sint-Michielsbeweging opgenomen in de Sint-Amandus-federatie en kwam alles terecht… zoals het waarschijnlijk geschreven stond in de palm van Gods hand.
Dirk en Kris zijn nog moeilijk weg te denken uit het parochieleven van Sint-Pius X, Sint-Elooi en de Sint-Michielsbeweging. Zij zijn exponent van een kerk in beweging, een kerk in nieuwe tijden met nieuwe mensen of zoals wij elk week-end in het slotgebed bidden: “Roep mensen tot Uw dienst, opdat zij in Uw spoor de weg van zelfvergeten liefde gaan…”

Diaken Curd Fieux

Je kent hem wel. Curd. Een diaken op de motorfiets, snorrend tussen Sint-Pius X, Sint-Elooi en Sint-Michiels. Ietwat père Gilbert-achtig, maar dan zonder zwevende haarbos. Curd is 42 jaar en rasechte Kortrijkzaan. Gehuwd met Rita Christiaens en vader van drie dochters. Curd lijkt een man van de praxis. Hij volgde een opleiding mechanica in het P.T.I. te Kortrijk en vond zijn professionele thuis bij Bekaert Zwevegem en Bekaert Moen. Nachtarbeid in het productieproces, dus zeker niet halfzacht. Het stevige arbeidsleven. Maar hoe praktisch ook aangelegd, heel vroeg was hij op zoek naar het diepere in de mens. Vanaf zijn dertiende liet hem dat niet meer los en op de achtergrond van zijn jeugd bleef het verlangen naar religieus nadenken, naar bijbelse en evangelische exploratie.
Ook voor Curd kwam de Sint-Michielsbeweging genadevol tegemoet aan die jeugdnostalgie. Het contact met de Sint-Michielsbeweging opende de poort naar de diakenroeping. Via Dirk Vergote besloot hij de studiestap te zetten. De overgang van het harde metaal naar de wereld van woorden en boeken was niet altijd zo eenvoudig. Maar zegt Curd “vooral verrijkend en die werelden hielden mekaar in evenwicht”. Zijn werkmakkers waren niet zó verwonderd als Dirk had gedacht. Iets van het spirituele hadden zij immers, ongezegd, reeds lang in hem ervaren.
Ook voor Curd was het een vernieuwend geschenk: Na zijn diakenwijding werd hij medeverantwoordelijke voor de pastoraal binnen de federatie. Hij is zowel thuis op Sint-Elooisparochie als op die van Sint-Pius X en de Sint-Michielsbeweging blijft zijn natuurlijke biotoop. Vanuit zijn praktijkervaring is Curd ook logistiek verantwoordelijk voor beide parochies. Alles wat infrastructureel is, is voor Curd. Het blijft bij hem dus een wonderlijke mixt van bezinnend en praktisch kristelijk engagement. Sedert enkele tijd is Curd permanent verbonden aan de federatie. De firma Bekaert zag een goede werkkracht node weggaan… maar er was en is… de roeping.
Dit hele traject heeft Curd afgelegd samen met zijn echtgenote Rita die de hele spirituele evolutie mede heeft beleefd. Het diaconaat van Curd is het dat van hen beiden. En de dochters? vroeg ik. “Die stappen mee op, vanuit hun eigen jeugd en hun eigen zijn.” Toen Curd aan zijn oudste dochter vroeg wat zij dacht van de keuze van vader, antwoordde zij: “Prachtig, maar binnen dit diaconaat moet ik mijn eigen weg kunnen vinden en gaan.” Zo worden ook jonge mensen uitdrukking van een nieuwe Kerk, die nieuwe wegen moet durven gaan in openheid en eigenheid of zoals wij in het slotgebed bidden: “Heer, zend ook in deze tijd uw geest die stuwkracht is.

Diaken-in-opleiding Dirk Deceuninck

Dirk is 47 jaar, gehuwd met onze koster Ann Toye, vader van zes dochters (wat is dat toch met die diakengezinnen en hun vele dochters?) en opa van twee kleinkinderen.
Dirk kreeg een opleiding in het V.T.I. Gullegem in de metaalafdeling maar werkte 24 jaar in de textielsector. Dirk is altijd pratikerend gelovige geweest, niet zo vanzelfsprekend voor adolescenten en jong volwassenen in onze tijd. Tijdens een ziekteperiode kreeg het diaconaat vaste vorm in Dirks gedachtenleven. Twee jaar droeg hij die roeping alleen in zich, denkend dat niemand weet had van de keuze die hij innerlijk aan het maken was. Voorzichtig polste hij bij zijn parochiepastoor, wijlen E.H. Jan Carreer, pastoor van de Fatimaparochie (de Haantjeshoek) wat een diaconaatsvorming juist inhield en toen hij hoorde dat ook hij daarvoor in aanmerking kon komen, sprak hij er (eindelijk!) over met zijn Ann, die alles al lang vermoedde en even enthousiast de roeping met Dirk deelde. De zes dochters vonden zich ook terug in het geluk van hun ouders en Dirk kon de vorming beginnen. Straks op 25 februari 2007 ontvangt Dirk de kleine wijding in Groenhove in Torhout. Een belangrijke stap naar het volwaardige diaconaat.
Ondertussen was het gezin Deceuninck-Toye verhuisd van de Fatima-parochie naar Sint-Pius X. Hier zijn ze dan ook al meer dan volledig ingeburgerd. Sint-Pius X heeft een kostersgezin. Een merkwaardige combinatie, maar wat een teamwork. Dirk die in volle voorbereiding op het diaconaat heel wat kerkwerk verricht binnen de federatie en Ann die “kostert” op Sint-Pius X, daarbij verrichten zij gezamenlijk catechesewerk of… hoe een gezin zich parochiaal dienstbaar opstelt. Het trof mij ten andere hoe Dirk in ons gesprek de nadruk legde op de tweevoudige meerwaarde die de diakenopleiding aan het gezinsleven toevoegt: verdieping en dienstbaarheid of zoals wij het bidden in het slotgebed om arbeiders voor de oogst: “Geef aan hen een trouw hart dat Uw roepstem blijft horen en eenvoud in denken en doen om U geheel toe te behoren.

Een hartelijk dank aan Kris en Dirk, Rita en Curd, Ann en Dirk voor hun bereidwillige openheid tijdens dit gesprek en vooral voor hun tomeloze inzet voor onze federatie, parochies en beweging.